Jak ukraińskie media postrzegają Turcję?

Z racji swojego położenia geograficznego, charakteryzującego się dostępem do Morza Czarnego oraz znaczenia politycznego, jakie Turcja odgrywa jako regionalny hegemon, państwo to zajmuje szczególne miejsce w narracji ukraińskich mediów, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa regionu czarnomorskiego. Jeszcze przed wybuchem wojny w Donbasie, relacje ukraińsko-tureckie koncentrowały się głównie na współpracy handlowej oraz bezpieczeństwie. Punktem zwrotnym w relacjach obu państw były lata 2014 i 2022, kiedy to doszło do wyraźnego pogłębienia współpracy wojskowej, a percepcja Turcji oraz jej działań na arenie międzynarodowej stała się przedmiotem szczególnego zainteresowania ukraińskich mediów ze względu na ich bezpośrednie znaczenie dla Ukrainy. W tym kontekście zasadne wydaje się postawienie następujących pytań badawczych: Czy wizerunek Turcji w ukraińskich mediach jest pozytywny, ambiwalentny czy instrumentalny? W jaki sposób wybuch pełnoskalowej wojny zmienił obraz Turcji w ukraińskich media?

W danej analizie zostaną uwzględnione dwa typy mediów. Pierwszy typ to tradycyjne portale informacyjne, takie jak Ukraińska Prawda (Українська правда), Europejska Prawda (Європейська правда) i inne. Drugi typ to kanały informacyjne w mediach społecznościowych, przede wszystkim na platformie Telegram. Wśród nich można wyróżnić źródła o różnym stopniu niezależności: ZN.UA cechuje się względną niezależnością redakcyjną, natomiast Times of Ukraine pozostaje całkowicie zależny od administracji prezydenta. Podczas gdy portale takie jak Ukraińska Prawda dostarczają tradycyjne relacje medialne, kanały informacyjne na Telegramie stanowią alternatywne źródło wiadomości, często bardziej subiektywne i szybciej reagujące na wydarzenia.

W niniejszej pracy analiza materiałów medialnych będzie się opierać na kilku wzajemnie uzupełniających się kryteriach, które pozwolą uchwycić sposób konstruowania wizerunku Turcji w ukraińskim dyskursie informacyjnym. Po pierwsze, uwzględniona została tematyka publikacji, a więc dominujące obszary, w których pojawia się Turcja. Szczególna uwaga została zwrócona na to, czy przekaz koncentruje się przede wszystkim na współpracy wojskowej, bezpieczeństwie regionu Morza Czarnego, mediacjach dyplomatycznych czy też na szerszych aspektach polityki zagranicznej Ankary.

Drugim istotnym kryterium jest język i ton przekazu. Analizie poddano używane określenia, konstrukcje zdań oraz sposób opisywania działań Turcji – czy mają one charakter neutralny, pozytywny czy ambiwalentny. Nawet w przypadku materiałów o charakterze czysto informacyjnym zastosowana terminologia, dobór cytatów czy eksponowanie określonych wątków mogą wskazywać na określone ramy interpretacyjne i sugerować sposób postrzegania Ankary jako partnera strategicznego, mediatora bądź aktora prowadzącego politykę balansowania.

Kolejnym elementem badania jest obecność lub brak kontekstu relacji Turcja – Rosja. Istotne znaczenie ma to, czy w artykułach dotyczących współpracy ukraińsko-tureckiej uwzględniany jest równoległy wymiar relacji Ankary z Moskwą, czy też pozostaje on marginalizowany. Analiza tego aspektu pozwala ocenić, czy ukraińskie media przedstawiają Turcję w sposób jednoznacznie pozytywny czy raczej w sposób bardziej zniuansowany i świadomy jej wielowektorowej polityki zagranicznej.

Ostatnim kryterium jest selekcja wydarzeń, a więc to, jakie aspekty aktywności Turcji są regularnie podejmowane, a jakie pomijane. Częstotliwość relacjonowania kwestii związanych z bezpieczeństwem i współpracą wojskową w zestawieniu z relatywnie niewielką liczbą publikacji dotyczących polityki wewnętrznej Turcji czy jej działań na Bliskim Wschodzie może wskazywać na dominującą perspektywę interpretacyjną. Tym samym analiza selekcji tematów umożliwia uchwycenie priorytetów ukraińskiego dyskursu medialnego oraz określenie przez jaki pryzmat Turcja jest postrzegana.

Współpraca wojskowo – bezpieczeniowa

Bez wątpienia po 2022 roku dominującym obszarem zainteresowania ukraińskich mediów w kontekście Turcji pozostaje problematyka bezpieczeństwa. To właśnie zagadnienia związane ze współpracą wojskową, wsparciem strategicznym oraz stabilnością regionu Morza Czarnego są najczęściej podejmowane i najszerszej relacjonowane. Można zatem stwierdzić, że dyskurs medialny koncentruje się przede wszystkim na wymiarze bezpieczeństwa, traktując go jako kluczowy punkt odniesienia w ocenie roli Turcji w relacjach z Ukrainą.

Jednym z najczęściej przywoływanych wątków w ukraińskich mediach w kontekście relacji z Turcją jest kwestia dostaw bezzałogowych statków powietrznych Bayraktar TB2. Ukraina zakupiła pierwsze egzemplarze w 2018 roku, stając się drugim po Katarze nabywcą tego systemu. Na pierwsze bojowe dyżury w Ukrainie Bayraktary zostały skierowane w 2021 roku.

Analiza publikacji wskazuje, że Turcja była w nich często przedstawiana jako jedno z istotnych centrów rozwoju nowoczesnych technologii wojskowych, zwłaszcza w zakresie systemów bezzałogowych. Akcentowano przede wszystkim aspekt technologiczny i skuteczność zastosowanych rozwiązań, co wzmacniało obraz Turcji jako państwa dysponującego zaawansowanym zapleczem przemysłowo – obronnym.

Kolejnym istotnym momentem było pierwsze bojowe użycie Bayraktara w 2021 roku. Również w tym przypadku media podkreślały fakt, że dron został wyprodukowany w Turcji, wskazując na jego pochodzenie jako element kontekstu technologicznego i przemysłowego. Jednocześnie w analizowanych materiałach Turcja nie była określana mianem „strategicznego partnera” ani nie eksponowano szeroko politycznego wymiaru współpracy. Państwo to pojawiło się przede wszystkim jako kraj producenta sprzętu wojskowego, a nie jako podmiot o szczególnym znaczeniu politycznym czy sojuszniczym.

Taki sposób relacjonowania sugeruje, że w początkowej fazie współpracy wojskowej wizerunek Turcji w ukraińskich mediach miał charakter przede wszystkim techniczno – instrumentalny, koncentrujący się na aspekcie produkcyjnym i operacyjnym, a nie na budowaniu narracji o strategicznym partnerstwie.

Potencjalny przełom w sposobie przedstawiania współpracy ukraińsko-tureckiej stał się widoczny w czerwcu 2022 roku. Wówczas ukraiński wolontariusz i działacz społeczny Serhii Prytula (Сергій Притула) ogłosił zbiórkę w wysokości 600 milionów hrywien na zakup trzech nowych bezzałogowych statków powietrznych Bayraktar TB2. Kampania zakończyła się sukcesem w ciągu zaledwie trzech dni, co samo w sobie stało się przedmiotem szerokiego zainteresowania medialnego i było interpretowane jako przejaw wysokiej mobilizacji społeczeństwa ukraińskiego.

Zaskakującym elementem całej inicjatywy była decyzja producentów dronów, firmy Baykar, o nieodpłatnym przekazaniu trzech egzemplarzy Ukrainie. Wydarzenie to zostało szeroko opisane zarówno w artykułach informacyjnych, jak i w komentarzach publicystycznych oraz wpisach blogowych. Warto jednak zauważyć, że w relacjach medialnych głównym podmiotem narracji była sama firma Baykar jako producent i darczyńca sprzętu, natomiast Turcja jako państwo pozostawała w tle przekazu. Na przykład jedno z najpopularniejszych mediów internetowych w Ukrainie – Suspilne – zatytułowało tę informację w sposób następujący: „Producent Bayraktarów przekaże Ukrainie trzy bezzałogowce bezpłatnie”. Już na poziomie samego nagłówka uwagę zwraca fakt, iż jako podmiot działania wskazany został producent dronów, a nie państwo, z którego wywodzi się dana firma.

W analizowanych materiałach Turcja pojawiała się przede wszystkim jako kraj siedziby przedsiębiorstwa, a nie jako aktor polityczny czy strategiczny partner Ukrainy. Uwypuklano gest producenta oraz znaczenie solidarności międzynarodowej, podczas gdy wymiar państwowy i polityczny współpracy ukraińsko-tureckiej nie był w tym kontekście wyraźnie eksponowany. Taki sposób relacjonowania wskazuje, że nawet w momentach o silnym ładunku symbolicznym ukraińskie media koncentrowały się raczej na wymiarze społecznym i korporacyjnym wydarzenia niż na budowie narracji o instytucjonalnym partnerstwie między państwami.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku korwet budowanych w Turcji na zamówienie Ukrainy. Podobnie jak w odniesieniu do bezzałogowych statków powietrznych Bayraktar, Turcja była najczęściej wspominana w przekazach medialnych w kontekście lokalizacji przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za realizację kontraktu tj. Istanbul Shipyard. W dominującej części materiałów informacyjnych akcentowano techniczne aspekty budowy jednostek oraz harmonogram prac, natomiast wymiar polityczny współpracy pozostawał w tle narracji.

Istotnym momentem z punktu widzenia analizy dyskursu medialnego było jednak wodowanie drugiej korwety, noszącej nazwę „Iwan Wyhowski” („Іван Виговський”). Wtedy to ówczesny minister obrony Ukrainy, Rustem Umierow, w swoim wystąpieniu określił relacje ukraińsko-tureckie mianem partnerstwa strategicznego. W przeciwieństwie do wcześniejszych publikacji dotyczących współpracy zbrojeniowej, w tym przypadku media ukraińskie szeroko rozpowszechniały komentarz ministra, bez pomijania sformułowań odnoszących się wprost do strategicznego charakteru relacji z Turcją.

Reakcja mediów miała charakter reprodukcyjny – redakcje w dużej mierze bezpośrednio cytowały przemówienie ministra, nie podejmując jednak pogłębionej analizy politycznego znaczenia użytego określenia.

W kontekście współpracy w zakresie bezpieczeństwa nie sposób pominąć jednej z najistotniejszych inicjatyw o wymiarze międzynarodowym, jaką była Czarnomorska Inicjatywa Zbożowa (Чорноморська зернова ініціатива). Została ona zainicjowana w lipcu 2022 roku i miała na celu odblokowanie trzech ukraińskich portów czarnomorskich, co umożliwiło wznowienie eksportu ukraińskiego zboża do państw Afryki, Bliskiego Wschodu oraz innych regionów szczególnie narażonych na kryzys żywnościowy. Kluczową rolę w realizacji tej inicjatywy odegrała Turcja, która wspólnie z ONZ pełniła funkcję mediatora pomiędzy stronami konfliktu. W niniejszej analizie szczególnej uwadze poddany zostanie okres obowiązywania porozumienia, tj. od 22 lipca 2022 roku do 17 lipca 2023 roku. Te ramy czasowe pozwalają uchwycić dynamikę medialnego dyskursu wokół inicjatywy – zarówno w momentach jej zawarcia, przedłużania, jak i ostatecznego wygaśnięcia.

W początkowej fazie funkcjonowania Czarnomorskiej Inicjatywy Zbożowej Turcja była przedstawiana w ukraińskich mediach w sposób wyraźnie eksponowany, najczęściej w pozytywnym kontekście. Akcentowano jej rolę mediatora oraz państwa umożliwiającego realizację porozumienia, podkreślając znaczenie Ankary jako aktywnego uczestnika procesu negocjacyjnego.

Przykładowo, w publikacji na portalu Glavkom (Главком) szczegółowo opisano zaangażowanie Turcji w doprowadzenie do zawarcia umowy, a sama Turcja została uwzględniona już w tytule artykułu, co stanowi istotny element analizy dyskursu medialnego. Umieszczenie nazwy państwa w nagłówku można interpretować jako świadome podkreślenie jego znaczenia oraz nadanie mu roli jednego z głównych aktorów całego procesu.

W innym materiale zwrócono uwagę na symboliczny wymiar podpisania porozumień – wskazano, że ceremonia odbędzie się w Pałacu Dolmabahçe w Stambule. Podkreślenie tej lokalizacji miało nie tylko charakter informacyjny, lecz również symboliczny. Eksponowanie miejsca podpisania dokumentów w jednym z najbardziej reprezentacyjnych obiektów państwowych Turcji można interpretować jako element narracji wzmacniającej wizerunek Ankary jako gospodarza i centralnego mediatora procesu.

Na przełomie października i listopada 2022 roku doszło do intensyfikacji działań dyplomatycznych, związanych z funkcjonowaniem Czarnomorskiej Inicjatywy Zbożowej. Sytuacja ta była konsekwencją zapowiedzi Rosji dotyczących możliwego wycofania się z porozumienia, a także zbliżającego się terminu jego przedłużenia. Wydarzenia te wywołały wzrost napięcia w przestrzeni informacyjnej oraz ponowne skoncentrowanie uwagi mediów na roli Turcji jako mediatora i gwaranta stabilności mechanizmu eksportowego.

W tym kontekście szczególnie interesująca była reakcja jednego z popularnych kanałów informacyjnych w serwisie Telegram, Times of Ukraine, który po pojawieniu się informacji o kolejnych deklaracjach Rosji dotyczących wycofania się z umowy opublikował ironiczny komentarz pod adresem Turcji: „Turcjo, co dalej? Co zamierzasz zrobić?”. Wpis ten stanowił wyraźne odejście od wcześniejszej, w dużej mierze neutralnej bądź pozytywnej narracji i wprowadzał element sceptycyzmu wobec skuteczności tureckich gwarancji. Można zatem argumentować, że przytoczony komentarz pełnił funkcję swoistej kondensacji ówczesnego dyskursu medialnego. Z jednej strony odzwierciedlał narastającą niepewność co do trwałości porozumienia, z drugiej – sygnalizował rosnące oczekiwania wobec Turcji jako kluczowego mediatora.

W końcowej fazie obowiązywania porozumienia sposób przedstawiania roli Turcji uległ zmianie. Turcja była wówczas wspominana przede wszystkim jako jeden z uczestników mechanizmu negocjacyjnego, bez szerszej refleksji nad jej politycznym znaczeniem czy strategicznymi ambicjami.

Jednocześnie media coraz częściej koncentrowały się na analizie alternatywnych scenariuszy eksportu zboża, w tym na planach potencjalnej współpracy ukraińsko-tureckiej realizowanej bez udziału Rosji. W tym kontekście Turcja pojawiała się jako partner operacyjny i logistyczny, zdolny do współdziałania z Ukrainą w ramach nowych rozwiązań instytucjonalnych.

Turcja jako aktor dyplomatyczny

Istotnym elementem obrazu Turcji w ukraińskich mediach pozostaje jej rola w procesie negocjacyjnym prowadzonym pomiędzy Ukrainą a Rosją. Wybór Stambułu jako miejsca rozmów nie był przypadkowy. Jak wskazywała Ukraińska Prawda, obie strony konfliktu preferowały państwo postrzegane jako relatywnie neutralne, utrzymujące poprawne relacje dyplomatyczne zarówno z Kijowem, jak i z Moskwą. W tym kontekście należy podkreślić, że prezydent Turcji, Recep Tayyip Erdoğan, nie tylko zaakceptował rolę gospodarza negocjacji, lecz także dążył do wzmocnienia pozycji Turcji jako kluczowego aktora regionalnego i mediatora o znaczeniu ponadregionalnym. Negocjacje w Stambule były szeroko relacjonowane przez ukraińskie media, przede wszystkim ze względu na ich potencjalne znaczenie dla możliwości zawarcia pokoju oraz przyszłości państwa ukraińskiego. Jednocześnie komentarze dotyczące samej Turcji pojawiały się stosunkowo rzadko i miały charakter drugoplanowy – zasadnicza uwaga koncentrowała się na treści rozmów i ich ewentualnych rezultatach.

Pierwsze wyraźne odniesienie do roli Turcji pojawiło się 29 marca 2022 roku, kiedy prezydent Erdoğan wygłosił przemówienie przed delegacjami rosyjską i ukraińską, podkreślając konieczność osiągnięcia pokoju. Fragmenty jego wystąpienia zostały przytoczone w większości artykułów relacjonujących przebieg rozmów tego dnia, co świadczy o uznaniu symbolicznego znaczenia jego słów.

Kolejne istotne odniesienie do Turcji wiązało się z wizytą prezydenta Erdoğana we Lwowie 18 sierpnia 2022 roku. Podczas spotkania ponownie zaakcentował on znaczenie negocjacji jako drogi do możliwie szybkiego zakończenia wojny, a także, co było szeroko komentowane w mediach, zadeklarował, że Turcja stoi po stronie Ukrainy. Wypowiedź ta była odbierana jako relatywnie zaskakująca, zważywszy na wcześniejszą, niejednoznaczną politykę Ankary wobec konfliktu: z jednej strony Turcja w pierwszych dniach wojny zamknęła cieśniny dla rosyjskich okrętów wojennych, z drugiej odmówiła przyłączenia się do sankcji nałożonych na Rosję przez państwa zachodnie.

W listopadzie 2022 roku na portalu TSN (ТСН) opublikowano artykuł poświęcony roli Turcji w procesie negocjacyjnym. W tym materiale Ankara została przedstawiona w pozytywnym świetle jako państwo wspierające ukraińską wizję zakończenia wojny oraz utrzymujące kanały komunikacji z obiema stronami konfliktu.

Kolejna seria negocjacji na terytorium Turcji miała miejsce dopiero w 2025 roku, a mianowicie w maju, czerwcu, lipcu i listopadzie. W analizowanych przekazach medialnych Turcja była wówczas wspominana przede wszystkim jako miejsce prowadzenia rozmów, natomiast jej rola polityczna i mediacyjna nie była już eksponowana w takim stopniu jak w pierwszej fazie konfliktu. Świadczy to o ewolucji dyskursu medialnego: od podkreślenia symbolicznej i strategicznej roli Ankary w 2022 roku do bardziej neutralnego, technicznego ujmowania jej funkcji w kolejnych etapach procesu negocjacyjnego.

Turcja – Rosja

Istotnym zagadnieniem, którego nie sposób pominąć w analizie obrazu Turcji w ukraińskich mediach, są relacje turecko-rosyjskie. W warunkach trwającej wojny w Ukrainie oraz aktywnej roli Ankary w zakresie bezpieczeństwa regionalnego i mediacji między stronami konfliktu, wymiar stosunków Turcji z Rosją nabiera szczególnego znaczenia. Relacje turecko-rosyjskie są w przekazie medialnym głównie interpretowane przez pryzmat osobistych relacji między prezydentem Turcji a prezydentem Rosji. Od momentu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę doszło do kilku spotkań przywódców obu państw, co regularnie znajdowało odzwierciedlenie w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej.

W analizie sposobu przedstawiania tych wydarzeń zasadne jest rozróżnienie pomiędzy tzw. mediami tradycyjnymi (portale informacyjne, redakcje prasowe) a kanałami informacyjnymi funkcjonującymi w serwisie Telegram. O ile oba typy mediów informowały o samym fakcie spotkań i nie podejmowały prób ich przemilczania, o tyle ich interpretacja znacząco się różniła.

Media tradycyjne relacjonowały te wydarzenia w tonie zasadniczo neutralnym, sporadycznie przyjmując wydźwięk krytyczny. Koncentrowały się przede wszystkim na faktografii: miejscu i dacie spotkań, ich oficjalnym programie oraz ewentualnym poruszaniu kwestii ukraińskiej podczas rozmów. Narracja miała charakter informacyjny i w ograniczonym stopniu zawierała treści oceniające.

Odmienny charakter miały natomiast komentarze publikowane na kanałach Telegram. Niezależnie od tego, czy były formalnie powiązane z administracją prezydenta, wykazywały większą skłonność do subiektywizacji przekazu oraz ironicznej interpretacji. Przykładowo, kanał Times of Ukraine, uznawany za powiązany z administracją prezydenta, w odniesieniu do spotkania z 4 września 2023 roku opublikował następujący komentarz: „Rozmawiali ponad trzy godziny, a w rezultacie niczego nie podpisali i nie doszli do żadnych konkretnych ustaleń”. Z kolei niezależny kanał ZN.UA odniósł się do tego samego wydarzenia w sposób ironiczny, sugerując ambicje prezydenta Erdoğana do uzyskania Pokojowej Nagrody Nobla.

Przytoczone przykłady wyraźnie ilustrują różnicę pomiędzy mediami tradycyjnymi a kanałami Telegram w zakresie stylu i tonu przekazu. Podczas gdy media głównego nurtu ograniczały się wyłącznie do relacjonowania faktów, platformy społecznościowe częściej wprowadzały komentarze oraz inne emocjonalne oceny.

Kontekst wewnątrzpolityczny Turcji

Zagadnienia odnoszące się do polityki wewnętrznej Turcji relatywnie rzadko pojawiają się w ukraińskiej przestrzeni medialnej. Stan ten można tłumaczyć przede wszystkim ograniczonym wpływem tych kwestii na przebieg wojny w Ukrainie oraz na sytuację bezpieczeństwa państwa. W konsekwencji redakcje koncentrują swoją uwagę głównie na tych aspektach aktywności Ankary, które pozostają w bezpośrednim związku z konfliktem rosyjsko-ukraińskim.

Nie oznacza to jednak całkowitego braku zainteresowania tematyką wewnątrzpolityczną. Wydarzenia takie jak wybory prezydenckie czy parlamentarne w Turcji były odnotowane w ukraińskich mediach, jednak najczęściej miały one charakter krótkich informacji. Publikacje te ograniczały się przeważnie do przedstawienia wyników głosowania lub ogólnych danych dotyczących frekwencji i zwycięzców, bez pogłębionej analizy programów politycznych, dynamiki kampanii wyborczej czy potencjalnych konsekwencji dla systemu politycznego Turcji.

Taki sposób relacjonowania wskazuje, że zainteresowanie ukraińskich mediów Turcją koncentruje się przede wszystkim na jej polityce zagranicznej oraz roli w kwestiach bezpieczeństwa regionalnego. Polityka wewnętrzna Ankary pozostaje natomiast zagadnieniem drugoplanowym, podejmowanym głównie wówczas, gdy może ona pośrednio oddziaływać na kierunki tureckiej polityki wobec Ukrainy.

Wnioski

Przeprowadzona analiza narracji obecnych w ukraińskich mediach pozwala stwierdzić, że wizerunek Turcji ma przede wszystkim charakter instrumentalny, choć zasadniczo utrzymywany jest w tonie umiarkowanie pozytywnym. Instrumentalność tego obrazu przejawia się w tym, że Turcja jest przedstawiana głównie przez pryzmat swojej użyteczności dla interesów Ukrainy – zwłaszcza w obszarze współpracy w zakresie bezpieczeństwa, wsparcia technologiczno-wojskowego oraz mediacji dyplomatycznej.

Ukraińskie media wyraźnie eksponują pozytywne aspekty relacji dwustronnych, takie jak współpraca zbrojeniowa czy zaangażowanie Ankary w procesy negocjacyjne. Jednocześnie nie dochodzi do systematycznego przemilczania kwestii bardziej złożonych, w szczególności relacji Turcji z Rosją. Informacje o spotkaniach turecko-rosyjskich czy o ambiwalentnych elementach polityki Ankary wobec Moskwy są obecne w przekazie medialnym, choć zazwyczaj przedstawiane w sposób neutralny. W efekcie obraz Turcji nie ma charakteru jednoznacznie pozytywnego, lecz pozostaje podporządkowany bieżącym interesom i percepcji bezpieczeństwa Ukrainy.

Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę stanowiła wyraźny punkt zwrotny w sposobie postrzegania Turcji przez ukraińskie media. Po 24 lutym 2022 roku zauważalny jest istotny wzrost częstotliwości odniesień do Ankary oraz większa uwaga poświęcana jej roli w kontekście bezpieczeństwa regionalnego, eksportu zboża, negocjacji i współpracy wojskowej. Turcja zaczęła być przedstawiana nie tylko jako państwo regionu Morza Czarnego, lecz jako istotny aktor wpływający na przebieg kluczowych procesów związanych z wojną.

W konsekwencji można uznać, że wybuch pełnoskalowej wojny nie tyle całkowicie przekształcił obraz Turcji w ukraińskich mediach, ile nadał mu nową intensywność i wymiar strategiczny. Od tego momentu Turcja stała się stałym elementem ukraińskiego dyskursu medialnego dotyczącego bezpieczeństwa i polityki zagranicznej, a jej wizerunek został silnie powiązany z kluczowymi interesami Ukrainy.

Bibliografia

  1. Україна домовилася з Туреччиною про купівлю ударних безпілотників Bayraktar TB2, https://lb.ua/news/2018/11/06/411705_ukraina_dogovorilas_turtsiey.htmld(dostęp: 20.02.2026)
  2. Україна вперше застосувала ударний безпілотник Bayraktar, https://www.dw.com/uk/ukraina-vpershe-zastosuvala-udarnyi-bezpilotnyk-bayraktar-na-donbasi/a-59635169 (dostęp: 20.02.2026)
  3. Турецькі безпілотники в Україні. Чи необхідні вони на Донбасі?, https://www.radiosvoboda.org/a/donbas-realii-turetski-bezpilotnyky-v-ukraini/29594490.html (dostęp: 20.02.2026)
  4. Що таке Байрактар?, https://www.radiosvoboda.org/a/foto-ukrayina-viyna-bayraktar/31878877.html (dostęp: 22.02.2026)
  5. Народні Байрактари вже в Україні, https://suspilne.media/278651-tri-narodnih-bajraktari-vze-v-ukraini-gendirektor-baykar/ (dostęp: 22.02.2026)
  6. Виробник Байрактарів передасть Україні три безпілотники безкоштовно, https://suspilne.media/254694-virobnik-bajraktariv-peredast-ukraini-tri-bezpilotniki-bezkostovno/ (dostęp: 22.02.2026)
  7. Три народних безпілотники вже в Україні, https://suspilne.media/278651-tri-narodnih-bajraktari-vze-v-ukraini-gendirektor-baykar/ (dostęp: 24.02.2026)
  8. Три народних Байрактари вже в Україні, https://7dniv.rv.ua/suspilstvo/uarazom/try-narodni-bayraktary-vzhe-v-ukraini/ (dostęp: 24.02.2026)
  9. Народний Байрактар, https://prytulafoundation.org/about/projects/archive/narodnij-bajraktar (dostęp: 24.02.2026)
  10. Туреччина спустила на воду другий український корвет, https://www.dw.com/uk/ukrainskij-korvet-getman-vigovskij-spustili-na-vodu-v-tureccini/a-69836053 (dostęp: 25.02.2026)
  11. У Туреччині на воду спустили корвет „Гетьман Виговський”, https://www.radiosvoboda.org/a/news-korvet-vyhovskyy-turechchyna-ukrayina/33060627.html (dostęp: 25.02.2026)
  12. У Стамбулі пройшов урочистий спуск на воду українського корвета, https://armyinform.com.ua/2024/08/01/u-stambuli-projshov-urochystyj-spusk-na-vodu-ukrayinskogo-korveta-getman-ivan-vygovskyj/ (dostęp: 25.02.2026)
  13. Стамбульські угоди: що означає розблокування експорту українського зерна, https://mind.ua/publications/20244772-stambulski-ugodi-shcho-oznachae-rozblokuvannya-eksportu-ukrayinskogo-zerna  (dostęp: 26.02.2026)
  14. В Кремлі висловилися про мирні переговори на фоні візита Зеленського в Туреччину, https://www.rbc.ua/rus/news/kremli-vislovilis-mirni-peregovori-foni-vizitu-1763460128.html (dostęp: 26.02.2026)
  15. Перемовини України та Росії, https://www.rbc.ua/rus/news/kapitulyatsii-ukraina-rossiya-realno-dogovorilis-1648604138.html 1 (dostęp: 26.02.2026)
  16. До і після контрнаступу. Чи є перспективи в мирних переговорів із Росією?, https://www.pravda.com.ua/articles/2022/07/28/7360566/ (dostęp: 27.02.2026)
  17. Ердоган чекає, що перемовини в Туреччині зроблять можливою зустріч президентів України та рф, https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/3442673-erdogan-cekae-so-peremovini-v-tureccini-zroblat-mozlivou-zustric-prezidentiv-ukraini-ta-rf.html (dostęp: 27.02.2026)
  18. Переговори у Львові, https://www.radiosvoboda.org/a/news-lviv-perehovory-rosiya-turechchyna/31994644.html (dostęp: 27.02.2026)
  19. У Туреччині висловилися про українську формулу миру, https://tsn.ua/svit/u-turechchini-vislovilisya-pro-ukrayinsku-formulu-miru-chi-pidtrimuyut-voni-iniciativi-zelenskogo-2241157.html (dostęp: 28.02.2026)
  20. Підсумки переговорів, https://ua.krymr.com/a/turechchyna-erdohan-zelenskyi-pidsumky-rosia-reaktsia/32502038.html (dostęp: 28.02.2026)
  21. Як Україна та Росія рік тому зустрілися, щоб закінчити війну, https://www.rbc.ua/rus/news/k-ukrayina-ta-rosiya-rik-tomu-zustrilisya-1678050997.html (dostęp: 01.03.2026)
  22. Перемовини між РФ та Україною у Стамбулі. Чи відбудуться вони та як подібні перемовити проходили там у 2022-му, https://suspilne.media/1018665-peremovini-miz-rf-ta-ukrainou-u-stambuli-ci-voni-vidbudutsa-ta-ak-voni-vze-prohodili-tam-u-2022-mu/ (dostęp: 01.03.2026)
  23. Переговори у Стамбулі – ЗМІ назвали ймовірні дати, https://www.unian.ua/world/peregovori-u-stambuli-zmi-nazvali-ymovirni-dati-13073259.html (dostęp: 01.03.2026)
  24. https://t.me/znua_live/110705 (dostęp: 01.03.2026)
  25. https://t.me/times_ukraina/20875 (dostęp: 01.03.2026)