W dniach 16-17 lipca 2026 roku minister spraw zagranicznych Turcji Hakan Fidan złożył oficjalną wizytę w Kijowie. Była to jego trzecia wizyta w Ukrainie od początku pełnoskalowej inwazji Rosji, a zarazem druga w charakterze ministra spraw zagranicznych. Po raz pierwszy odwiedził Ukrainę w sierpniu 2022 roku jako szef tureckiej Narodowej Organizacji Wywiadu (MIT), towarzysząc prezydentowi Recepowi Tayyipowi Erdoğanowi podczas jego wizyty we Lwowie.
Program lipcowej wizyty obejmował szereg spotkań z najwyższymi przedstawicielami władz ukraińskich, co podkreślało jej rangę polityczną oraz strategiczne znaczenie dla relacji turecko-ukraińskich. Hakan Fidan został przyjęty przez prezydenta Wołodymyra Zełeńskiego, który odznaczył go Orderem „Za zasługi” II stopnia w uznaniu wkładu Turcji i samego ministra w rozwój współpracy dwustronnej, wsparcie Ukrainy oraz przyczynianie się do pokojowego zakończenia wojny. Ponadto minister odbył rozmowy z szefem Biura Prezydenta Kyryłem Budanowem oraz sekretarzem Rady Bezpieczeństwa Narodowego Rustemem Umierowem.
Najbardziej rozbudowany charakter miały jednak rozmowy przeprowadzone z ministrem spraw zagranicznych Ukrainy Andrijem Sybihą. Obejmowały one zarówno spotkanie w cztery oczy, jak i rozmowy delegacji obu państw oraz wspólną konferencję prasową. To właśnie podczas tych spotkań przedstawiono najbardziej szczegółowe stanowiska dotyczące kluczowych zagadnień w relacjach turecko-ukraińskich oraz aktualnej sytuacji międzynarodowej.
Analiza treści przekazanych podczas wszystkich spotkań pozwala wyodrębnić trzy główne obszary tematyczne, wokół których koncentrowały się rozmowy i oficjalne komunikaty stron.
Pierwszym i zarazem najważniejszym obszarem rozmów była kwestia zakończenia wojny rosyjsko-ukraińskiej oraz perspektywy wznowienia negocjacji pokojowych. Zarówno strona turecka, jak i ukraińska podkreślały, że rozwiązanie konfliktu powinno zostać osiągnięte przede wszystkim na drodze dyplomatycznej, a negocjacje pozostają kluczowym instrumentem prowadzącym do trwałego pokoju. W tym kontekście Hakan Fidan ponownie potwierdził gotowość Turcji do aktywnego angażowania się w proces pokojowy, wskazując, że Ankara jest przygotowana zarówno do dalszego organizowania spotkań delegacji ukraińskiej i rosyjskiej, jak i do pełnienia roli mediatora między stronami konfliktu. Minister zaznaczył również, że Turcja pozostaje otwarta na zorganizowanie bezpośredniego spotkania prezydenta Ukrainy z prezydentem Rosji, jeżeli obie strony wyrażą taką wolę. Fidan podkreślił konieczność utrzymania i wzmocnienia procesu negocjacyjnego, argumentując, że nawet w okresach intensyfikacji działań wojennych nie należy rezygnować z dialogu dyplomatycznego. Jak sam zaznaczył, jednym z głównych celów jego wizyty w Kijowie było poznanie aktualnego stanowiska Ukrainy oraz jej oczekiwań wobec potencjalnych rozmów pokojowych. Warto zaznaczyć, że analogiczny cel przyświecał jego wcześniejszej wizycie w Moskwie, która odbyła się w dniach 16-17 czerwca 2026 roku. W jej trakcie minister przeprowadził rozmowy zarówno z prezydentem Putinem, jak i z ministrem spraw zagranicznych Ławrowem. Świadczy to o konsekwentnie realizowanej przez Ankarę strategii utrzymywania bezpośrednich kontaktów z obiema stronami konfliktu oraz pozyskiwania informacji na temat ich stanowisk negocjacyjnych.
Analiza działań tureckiej dyplomacji wskazuje, że w okresach, gdy formalne negocjacje pokojowe pozostają zawieszone, Turcja stara się pełnić funkcję pomostu komunikacyjnego pomiędzy Ukrainą a Rosją. Jest to możliwe dzięki utrzymywaniu stosunkowo dobrych relacji politycznych zarówno z Kijowem, jak i z Moskwą, co stanowi jedną z najważniejszych cech tureckiej polityki wobec wojny rosyjsko-ukraińskiej. Ankara konsekwentnie wykorzystuje tę pozycję, przedstawiając się jako państwo zdolne do ułatwiania dialogu i tworzenia warunków sprzyjających wznowieniu rozmów pokojowych.
Istotnym elementem tureckiego stanowiska była również deklaracja gotowości do uczestnictwa w systemie gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy po zakończeniu wojny. Hakan Fidan potwierdził, że Turcja jest zainteresowana odgrywaniem aktywnej roli w powojennej architekturze bezpieczeństwa regionu, co wpisuje się w szersze dążenie Ankary do umacniania swojej pozycji jako jednego z kluczowych aktorów odpowiedzialnych za stabilność w regionie Morza Czarnego oraz bezpieczeństwo europejskie.
Drugim kluczowym obszarem rozmów była sytuacja bezpieczeństwa na Morzu Czarnym, która pozostaje bezpośrednio związana z przebiegiem wojny rosyjsko-ukraińskiej oraz perspektywami jej zakończenia. Dla Turcji, jako państwa nadbrzeżnego i jednego z głównych aktorów politycznych oraz gospodarczych regionu Morza Czarnego, stabilność tego akwenu ma znaczenie strategiczne. W związku z nasileniem działań wojennych na morzu Ankara coraz częściej zwraca uwagę na zagrożenia dla bezpieczeństwa żeglugi międzynarodowej oraz funkcjonowania regionalnych szlaków handlowych.
Podczas rozmów zwracano uwagę, że w ostatnich miesiącach doszło do intensyfikacji działań militarnych na Morzu Czarnym. Ukraina coraz częściej wykorzystuje morskie drony bezzałogowe do przeprowadzania ataków na rosyjskie okręty wojenne oraz infrastrukturę wojskową, natomiast Rosja kontynuuje ostrzały ukraińskich portów i infrastruktury portowej, utrudniając funkcjonowanie eksportu morskiego. Taka sytuacja negatywnie wpływa nie tylko na bezpieczeństwo Ukrainy i Rosji, lecz również na pozostałe państwa regionu, których handel zagraniczny w znacznym stopniu opiera się na transporcie morskim. W tym kontekście przedstawiciele Turcji podkreślali konieczność zagwarantowania swobody żeglugi na Morzu Czarnym jako jednego z podstawowych warunków stabilności regionalnej.
Strona turecka wyraziła również ubolewanie z powodu braku mechanizmu analogicznego do Inicjatywy Zbożowej, która w latach 2022–2023 umożliwiała bezpieczny eksport ukraińskich produktów rolnych z portów czarnomorskich dzięki mediacji Turcji i Organizacji Narodów Zjednoczonych. W ocenie Ankary funkcjonowanie podobnego mechanizmu przyczyniałoby się nie tylko do zwiększenia bezpieczeństwa żeglugi, lecz także do ograniczenia ryzyka globalnych kryzysów żywnościowych oraz stabilizacji sytuacji gospodarczej. Jednocześnie Hakan Fidan podkreślił, że trwałe przywrócenie bezpieczeństwa na Morzu Czarnym nie będzie możliwe bez zakończenia wojny. Według strony tureckiej jedynie osiągnięcie porozumienia pokojowego, opartego na poszanowaniu suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy, może stworzyć warunki do odbudowy stabilności oraz zapewnienia bezpieczeństwa.
Z kwestią bezpieczeństwa Morza Czarnego ściśle związane było również stanowisko Turcji wobec Krymu. Ankara ponownie potwierdziła, że nie uznaje rosyjskiej aneksji półwyspu oraz konsekwentnie opowiada się za zachowaniem integralności terytorialnej Ukrainy w jej międzynarodowo uznanych granicach. Szczególne miejsce w tureckim stanowisku zajmuje kwestia Tatarów krymskich, którzy są postrzegani jako integralna część świata turkijskiego. Wsparcie dla tej społeczności pozostaje jednym z trwałych elementów polityki zagranicznej Turcji, zarówno w wymiarze politycznym, jak i humanitarnym. Przedstawiciele Ankary podkreślali konieczność ochrony praw Tatarów krymskich oraz utrzymywania z nimi bliskich więzi kulturowych i historycznych.
Trzecim głównym obszarem rozmów było pogłębienie współpracy dwustronnej w wymiarze wojskowym, przemysłowo-obronnym oraz gospodarczym. Obie strony podkreślały, że pomimo trwającej wojny relacje turecko-ukraińskie rozwijają się nie tylko w sferze politycznej, lecz również w obszarach o strategicznym znaczeniu dla długoterminowego partnerstwa.
Istotnym elementem wizyty było zapoznanie tureckiej delegacji z najnowszymi osiągnięciami ukraińskiego przemysłu obronnego. Hakanowi Fidanowi zaprezentowano kilka nowych typów bezzałogowych dronów, w tym P1-Sun. Wydarzenie to miało nie tylko charakter demonstracyjny, lecz także było sygnałem gotowości Ukrainy do dalszego rozwijania współpracy technologicznej z Turcją. Jest to szczególnie istotne w kontekście konsekwentnie realizowanej przez Ankarę strategii wzmacniania własnego przemysłu bezzałowgowych systemów uzbrojenia oraz budowania pozycji jednego z czołowych światowych producentów dronów. Dotychczasowa współpraca obu państw w tej dziedzinie wskazuje, że sektor obronny pozostanie jednym z najbardziej perspektywistycznych kierunków partnerstwa turecko-ukraińskiego.
Kolejnym istotnym zagadnieniem była współpraca gospodarcza. Szczególne znaczenie miała ratyfikacja Umowy o wolnym handlu między Ukrainą a Turcją, dokonana przez Ukrainę kilka dni przed wizytą Hakana Fidana. Wejście w życie tego porozumienia ma stworzyć korzystniejsze warunki dla rozwoju wymiany handlowej, zwiększenia inwestycji oraz pogłębienia integracji gospodarczej obu państw. W 2025 roku wartość obrotów handlowych między Ukrainą a Turcją wyniosła około 6,6 mld dolarów, jednak przedstawiciele obu stron wyrażali przekonanie, że wdrożenie umowy o wolnym handlu pozwoli w najbliższych latach znacząco zwiększyć tę wartość. Rozwój współpracy gospodarczej postrzegany jest jako jeden z kluczowych elementów odbudowy ukraińskiej gospodarki po zakończeniu wojny oraz dalszego umacniania pozycji Turcji jako jednego z najważniejszych partnerów handlowych Ukrainy. W trakcie rozmów zwrócono również uwagę na rozwój współpracy w sektorze przemysłu obronnego. W maju 2026 roku wznowiła działalność Wspólna Ukraińsko-Turecka Komisja ds. Współpracy Przemysłu Obronnego, która opracowała już plan realizacji szeregu wspólnych projektów. Obejmuje on zarówno rozwój nowoczesnych technologii wojskowych, jak i pogłębianie współpracy produkcyjnej oraz transferu doświadczeń pomiędzy przedsiębiorstwami obu państw.
Ważnym elementem rozmów były również pesrpektywy rozwoju współpracy w ramach formatu Ukraina-Turcja-Syria. Strony wyraziły zainteresowanie dalszym rozwijaniem tego mechanizmu, wskazując, że może on stać się platformą koordynacji działań zarówno w sferze gospodarczej, jak i bezpieczeństwa.
Wizyta Hakana Fidana spotkała się z szerokim zainteresowaniem ukraińskich mediów, które poświęciły jej liczne materiały informacyjne oraz analityczne. W większości publikacji Turcja była przedstawiana jako jeden z najważniejszych partnerów strategicznych Ukrainy, odgrywający szczególną rolę zarówno w wymiarze politycznym, jak i dyplomatycznym. Komentatorzy zwracali uwagę, że Ankara należy do niewielkiej grupy państw utrzymujących jednocześnie aktywny dialog z Kijowem i Moskwą, co wzmacnia jej pozycję jako potencjalnego mediatora w procesie pokojowym.
Analiza reakcji ukraińskich mediów wskazuje, że wizyta została odebrana jako potwierdzenie wysokiego poziomu partnerstwa między oboma państwami oraz sygnał dalszego zacieśniania relacji dwustronnych. W przestrzeni publicznej dominowało przekonanie, że intensywność kontaktów politycznych pomiędzy Ankarą i Kijowem będzie utrzymywać się również w kolejnych miesiącach. Można zatem oczekiwać, że lipcowa wizyta Hakana Fidana w Ukrainie nie będzie ostatnią, a dialog na najwyższym szczeblu pozostanie ważnym instrumentem rozwijania współpracy turecko-ukraińskiej.
Bibliografia
