Z perspektywy współczesnej polityki zagranicznej Republiki Turcji rewolucja w Syrii jest przełomowym wydarzeniem. Obalenie rządów Baszara al-Asada przez Hajat Tahrir asz-Szam (HTS) nie byłoby możliwe bez dużego wkładu tureckiego. Ankara niemalże od samego początku syryjskiej wojny domowej wspierała to islamistyczne ugrupowanie, zakładając, że zmiana władzy w Damaszku otworzy nowy rozdział w bilateralnych stosunkach i umocni współpracę pomiędzy aktorami. Dodatkowo strona turecka dokonywała licznych interwencji zbrojnych, takich jak: Tarcza Eufratu (2016), Gałązka Oliwna (2018), Krynica Pokoju (2019) czy Tarcza Wiosny (2020). Operacje te były wymierzone przede wszystkim w Kurdów zamieszkujących obszar Rożawy, w celu utworzenia strefy buforowej na granicy turecko-syryjskiej i ograniczenia działań kurdyjskich bojowników. Zamierzeniem strategii prezydenta Erdoğana było również zwalczanie grup powiązanych z Partią Pracujących Kurdystanu (PKK), jak chociażby syryjskich Powszechnych Jednostek Obrony (YPG). Działalność PKK spotkała się również ze sprzeciwem Stanów Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej, które uznały ją za organizację terrorystyczną[1]. Syryjscy Kurdowie w 2013 r. sprzymierzyli się z siłami lojalistycznymi i uzyskali szerokie prawa autonomiczne w ramach Demokratycznej Federacji Północnej Syrii, tym samym umożliwiając dokonanie ekspansji terytorialnej w szybkim tempie. Operacje zbrojne tej mniejszości etnicznej prowadzone były przez YPG i Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF).

Recep Tayyip Erdoğan, podążając za wizją neoosmańską, uznaje Syrię za ważny element wspomagający osiągnięcie statusu globalnej potęgi przez Turcję. Zwycięstwo islamistów pod przywództwem Ahmada asz-Szary 8 grudnia 2024 r. pozostawiło to ugrupowanie w długu wdzięczności wobec strony tureckiej. Czynniki te sprawiają, że Ankara zmierza do utrzymania Damaszku w swojej orbicie wpływów – jako wiernego sojusznika lub państwo zależne (w kwestiach polityki zagranicznej i gospodarczej). Ta strategia może jednak okazać się nieskuteczna, gdyż ambicje nowych syryjskich decydentów świadczą o dążeniach do pełnego usamodzielnienia. Obecnie, w 2026 r., obie strony pozostają w zgodzie, a ich współpraca opiera się na filarach militarnych, gospodarczych i dyplomatycznych. Sojusz Turcji i Syrii wpływa także aktywnie na kształt ładu regionalnego, co budzi niepokój krajów trzecich – jak np. Izraela, dla którego destabilizacja wewnętrzna państwa syryjskiego jest korzystna. Wynika to przede wszystkim z wizji ładu regionalnego Tel-Awiwu, który zakłada ekspansję terytorialną w państwach Lewantu.

Ramy współpracy Turcji z porewolucyjną Syrią

Politycy Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP) zareagowali entuzjastycznie na zwycięstwo HTS w wojnie domowej i natychmiast przystąpili do zacieśniania relacji z nowymi władzami Syrii. 14 grudnia 2024 r. Turcy reaktywowali ambasadę w Damaszku, co świadczy o chęci otwarcia nowego rozdziału w bilateralnych stosunkach pomiędzy aktorami[2]. Co więcej, 15 stycznia 2025 r. prezydent Erdoğan wraz z szefem tureckiego MSZ, Hakanem Fidanem, spotkali się w Ankarze z porewolucyjnym ministrem spraw zagranicznych Asaadem al-Shaibanim. Tematem spotkania było podkreślenie dobrosąsiedzkich relacji oraz wyrażenie chęci do zaangażowania się strony tureckiej w odbudowę syryjskiej infrastruktury. Warto zauważyć, że liderzy wspomnieli również o zwalczaniu organizacji terrorystycznych. Element ten wpisuje się w długoterminową strategię Terror free Türkiye, która wymierzona jest przede wszystkim w działalność kurdyjskich ugrupowań zbrojnych, powiązanych z PKK[3]. Należy zwrócić uwagę także na fakt, że USA nie uznaje za terrorystyczne wszystkich jednostek współpracujących z PKK, co dobrze obrazuje wymiar wsparcia udzielonego YPG w walce z ISIL[4].    

Turcja dąży do zaangażowania się w odbudowę zniszczonej działaniami wojennymi gospodarki Syrii. W tym celu Ankara chce wykorzystać potencjał swoich firm budowlanych, które stanowią ważny element ekspansji kapitału za granicą tego państwa. Przedsiębiorstwa z tej branży stanowią ważną gałąź tureckiego eksportu, a o ich dużym znaczeniu świadczy wzrost notowań giełdowych, który zarejestrowano już 9 grudnia 2024 r. Na szczególną uwagę zasługuje rozwój akcji konsorcjów specjalizujących się w produkcji materiałów budowlanych, takich jak cement czy stal. Dane spółek osiągnęły zysk na następującym poziomie: İskenderun Iron and Steel – 9,97%, Limak Eastern Anatolia Cement – 9,95%, Niğde Beton – 9,96% oraz Kardemir Karabük Iron and Steel 9,29%[5]. Duży zastrzyk kapitału dla tureckich biznesów z tego sektora może przełożyć się na podwyższenie rocznego wskaźnika PKB całego państwa o 0,3%[6]. Co więcej, widoczny skok w wartości notowań giełdowych tych przedsiębiorstw świadczy o globalnym zainteresowaniu ich działalnością oraz o prawdopodobieństwie ich ekspansji na rynku syryjskim.

Porewolucyjna Syria posiada również duże zapotrzebowanie energetyczne, które jest niezbędne w procesie rekonstrukcji infrastruktury krajowej. Wraz z działaniami wojennymi znaczna liczba syryjskich elektrowni uległa zniszczeniu, co Turcja wykorzystuje do zwiększenia własnych korzyści. Na mocy porozumienia zawartego między ministrami energetyki obu krajów, strona turecka zapowiedziała eksport 6 milionów metrów sześciennych gazu ziemnego dziennie do Syrii. Warto zauważyć, że w tym celu konieczne było zrekonstruowanie zniszczonych rurociągów na granicy obu państw. Ankara podpięła do nowego łańcucha dostaw także swoich regionalnych sojuszników, jakimi są Azerbejdżan i Katar[7]. Kraje te posiadają duże złoża paliw, a rola Turcji jako pośrednika i inicjatora przedsięwzięcia wpisuje się w projekt przekształcenia jej w interkontynentalny hub energetyczny. Na uwagę zasługuje również fakt podjęcia rozmów wielostronnych pomiędzy Katarem, Arabią Saudyjską, Jordanią, Syrią i Turcją w sprawie budowy gazociągu łączącego te państwa[8]. Inicjatywa ta została zatrzymana przez rząd partii Baas w 2009 r., lecz wraz ze zmianą władzy w Damaszku powrócono do negocjacji nad realizacją nowego projektu gazowego. Dodatkowo działalność tego szlaku umożliwi zwiększenie dostaw surowców energetycznych oraz przyczyni się do dywersyfikacji źródeł dostaw paliw do Syrii.

Grafika 1: Szacunkowy przebieg gazociągu łączącego Katar, Arabię Saudyjską, Jordanię, Syrię i Turcję

Wznowienie i zwiększenie wolumenu handlu bilateralnego z Syrią stanowi ważny element tureckiej polityki zagranicznej. Długotrwała syryjska wojna domowa przyczyniła się do zmniejszenia wartości wymiany towarowej z 2,5 miliarda dolarów do 486 milionów dolarów. Wraz z utworzeniem porewolucyjnego rządu w Damaszku, Ankara zintensyfikowała eksport towarów do swojego południowego sąsiada, by w 2025 r. osiągnąć wynik z okresu poprzedzającego ten konflikt[9]. Strona turecka dąży również do ekspansji krajowego kapitału w Syrii, co ma wspomóc np. uruchomienie bezpośredniego połączenia lotniczego między Stambułem a Aleppo. Turecki narodowy przewoźnik Turkish Airlines (THY) 1 sierpnia 2025 r. wznowił to połączenie, oferując codzienne loty, które przyczynią się do rozwoju regionalnego handlu[10]. Dodatkowo można zaobserwować wzrost syryjskiego importu produktów z Turcji, takich jak żywność, szkło, materiały budowlane czy maszyny przemysłowe. Także turecki Ziraat Bank, będący jednym z największych graczy w sektorze finansowym, wyraził zainteresowanie wejściem na rynek Syrii[11]. Instytucja ta jest największym bankiem publicznym w kraju zajmującym się udzielaniem kredytów dla przedsiębiorców oraz osób prywatnych, a wartość jej aktywów przekracza 160 miliardów dolarów[12].

Choć HTS przejął władzę nad państwem, jego zdolność do kontrolowania własnego terytorium wciąż pozostaje niewystarczająca. Wynika to przede wszystkim ze słabego uzbrojenia, luk kadrowych pozostałych po zwolnieniu około 70 tysięcy oficerów pochodzenia alawickiego, a także z głębokich podziałów w wewnętrznych strukturach armii związanych z przynależnością etniczną poszczególnych żołnierzy[13]. W związku z tym Turcja chce stać się strategicznym partnerem Syrii w zakresie modernizacji jej sił zbrojnych. Bilateralne porozumienie z 13 sierpnia 2025 r. zakłada, że Ankara zapewni Damaszkowi niezbędne elementy potrzebne do unowocześnienia wojska. Oznacza to, że strona turecka będzie odpowiedzialna za przeprowadzenie wspólnych szkoleń z zakresu taktyki i sztuki militarnej, w tym cyberbezpieczeństwa, oraz udzielenie wsparcia technologicznego i logistycznego[14]. Turcy przekażą też najnowsze uzbrojenie krajowej produkcji, takie jak: karabiny bojowe, systemy rakietowe czy słynne drony Bayraktar TB2.

Zwycięstwo sojuszu turecko-syryjskiego nad Kurdami w Rożawie

Syryjscy Kurdowie podczas wojny domowej oraz konfliktu z tzw. Państwem Islamskim wykazali się dużą zdolnością do prowadzenia skutecznych działań zbrojnych. Początkowo kurdyjskie jednostki militarne współpracowały z siłami Baszara al-Asada, koordynując działania zbrojne wymierzone w ugrupowania islamistyczne[15]. Choć władza syryjskiego odłamu partii Baas oparta była na centralizacji władzy wokół mniejszości alawickiej, to w okresie rządów dynastii Asadów traktowano ich jako element niepewny. Podczas wojny z ISIL Damaszek dążył do skłócenia różnorodnych frakcji opozycyjnych, prowadząc politykę ,,dziel i rządź”. Działania te umożliwiły poszerzenie obszaru kontrolowanego przez ludność kurdyjską oraz utworzenie autonomii w ramach Demokratycznej Federacji Północnej Syrii[16]. Kurdowie pozyskali także wsparcie od strony amerykańskiej, od której otrzymali nowoczesne uzbrojenie. Wraz ze zwycięstwem HTS w 2024 r., autonomia kurdyjska w Rożawie stanęła w obliczu zagrożenia ze strony władz w Damaszku. Warto zauważyć też, że w maju 2025 r. rozpoczęto proces pojednawczy pomiędzy stroną turecką i kurdyjską, którego zwieńczeniem było oficjalne samorozwiązanie PKK 12 maja 2025 r.[17] Dodatkowo Turcja, chcąc zmaksymalizować swoje zyski, rozpoczęła wywieranie nacisku na nowy rząd Ahmada asz-Szary w celu ograniczenia politycznej roli Kurdów.

Strona turecka, zgodnie z koncepcją Terror free Türkiye, pragnie zlikwidować wszystkie kurdyjskie jednostki zbrojne. Politycy AKP,  w tym minister spraw zagranicznych Hakan Fidan, zagrozili rozpoczęciem operacji wojskowej wymierzonej w YPG[18]. Organizacja ta jest uznana za siostrzaną instytucję PKK. Warunkiem koniecznym do uniknięcia potencjalnej interwencji, jaki postawili tureccy i syryjscy decydenci, była pełna kapitulacja Kurdów oraz wcielenie SDF do struktur armii, będącej pod kontrolą Damaszku. Presja turecka była tak intensywna, że sam prezydent asz-Szara musiał uspokajać Fidana, jednocześnie podkreślając, że unifikacja wojska jest procesem czasochłonnym. Do porozumienia pomiędzy ludnością kurdyjską i syryjską doszło 10 marca 2025 r. Strony zgodziły się na ujednolicenie obu sił zbrojnych, współpracujących w ramach nowej państwowej armii, jednakże żadna ze stron nie wywiązała się ze swych zobowiązań[19].

Terytorium kontrolowane przez Kurdów w Syrii uległo powiększeniu wraz z trwaniem wojny domowej. To właśnie rozrost Rożawy wywołał obawy Turcji, która rozpoczęła swoje operacje zbrojne. Objęcie władzy w Damaszku przez ugrupowanie od lat wspierane przez Ankarę otworzyło szereg nowych możliwości dla tureckich decydentów w zakresie redukcji obszaru administrowanego przez mniejszość kurdyjską. Sojusz Turków i syryjskiego rządu dążył początkowo do wypchnięcia SDF za rzekę Eufrat. W realizacji tego zadania kluczowe było zminimalizowanie międzynarodowych konsekwencji, w tym negatywnej reakcji Stanów Zjednoczonych, będących sojusznikiem Kurdów.

Zwycięstwo Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich w 2024 r. przyniosło nieoczekiwane zmiany dla amerykańskiej strategii na Bliskim Wschodzie. Polityk ten aspirował do zdobycia Pokojowej Nagrody Nobla, przez co chciał zakończyć długotrwały konflikt z Syrią. W tym celu spotkał się z Ahmadem asz-Szarą w Rijadzie w maju 2025 r. Podczas rozmowy, w której telefonicznie uczestniczył również prezydent Erdoğan, liderzy podkreślili chęć rozpoczęcia nowego etapu w stosunkach multilateralnych[20]. Rezultatem tego wydarzenia było nie tylko potwierdzenie legitymizacji władzy HTS przez Waszyngton, ale też zniesienie amerykańskich sankcji nałożonych na Syrię. Następnie w listopadzie 2025 r. prezydent asz-Szara gościł w Białym Domu[21]. Celem wizyty u Donalda Trumpa było zacieśnianie bilateralnej współpracy i dążenie do normalizacji stosunków pomiędzy partnerami.

Widoczne zbliżenie w relacjach amerykańsko-syryjskich oznaczało porzucenie sprawy kurdyjskiej na rzecz prezentowanej przez administrację Republikanów wizji regionalnego ładu na Bliskim Wschodzie. Świadomość nieingerowania Stanów Zjednoczonych w wewnętrzne sprawy Syrii dodała pewności decydentom politycznym w Damaszku, którzy rozpoczęli negocjacje z Kurdami w ostrzejszym tonie. Dodatkowo Turcja wyraziła wsparcie dla reżimu HTS w przypadku podjęcia działań zbrojnych wymierzonych przeciwko SDF[22]. Poskutkowało to załamaniem wcześniej wypracowanego marcowego porozumienia w grudniu 2025 r. Wobec tego Syryjczycy przystąpili do ofensywy już 6 stycznia 2026 r., eliminując kurdyjskie osiedla w Aleppo. Pomimo stawianego przez Kurdów oporu, siły rządowe wyparły ich z miasta po kilku dniach walki[23]. Przywódca Rożawy, Mazlum Abdi, zarządził odwrót pozostałych jednostek i ulokowanie ich na linii Eufratu[24].

Prezydent asz-Szara, kontynuując działania zbrojne, odbił od kurdyjskich bojówek obszary strategiczne, takie jak np. Ar-Rakka – znajdowało się tam więzienie, gdzie byli przetrzymywani terroryści z Państwa Islamskiego. Podczas starć wielu Arabów należących do SDF zdezerterowało, co świadczy o spadku morale organizacji. Skutkiem tej konfrontacji było wynegocjowanie nowego porozumienia za sprawą mediacji strony amerykańskiej. Ugoda zawierała 14-punktowy plan rozwiązania sporu, który zakładał wycofanie się bojowników SDF, cesje terytorialne oraz przekazanie kontroli władzy centralnej nad polami naftowymi, dotychczas zarządzanymi przez mniejszość kurdyjską. Mimo zawieszenia broni walki nie ustały, a 18 stycznia 2026 r. syryjskie wojsko dokonało dalszej ekspansji terytorialnej, przekraczając tamę Tishrin i ostatecznie wypychając Kurdów na drugi brzeg Eufratu[25].

20 stycznia 2026 r. specjalny wysłannik amerykański w Syrii, Thomas J. Barrack Jr., ogłosił zakończenie misji Stanów Zjednoczonych, która miała na celu zwalczanie komórek Państwa Islamskiego[26]. Wydarzenie to poskutkowało wstrzymaniem wsparcia Waszyngtonu dla SDF i zmusiło stronę kurdyjską do podpisania 4-dniowego rozejmu. Mimo to walki wciąż trwały, choć ze zmniejszoną intensywnością. Turcja również wywierała nacisk na władze syryjskie, by te wstrzymały swoje operacje do czasu przetransportowania byłych bojowników ISIL do więzień w Iraku[27]. Warto zauważyć, że tureckie władze wydały pozwolenie na repatriację i osadzenie w więzieniach swoich obywateli, którzy walczyli w strukturach tej organizacji, o czym poinformował iracki minister spraw zagranicznych Fuad Hussein[28]. Bagdad wielokrotnie zabiegał o powrót więźniów do państw, z których pochodzą, gdyż przetrzymywanie tak dużej liczby radykalnych islamistów stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa Iraku.   

Grafika 2: Zestawienie map walk sił rządowych z jednostkami kurdyjskimi w Rożawie (styczeń-luty 2026)

Do ostatecznego porozumienia doszło 30 stycznia 2026 r. Na mocy tej ugody Demokratyczna Federacja Północnej Syrii została zredukowana do prowincji Al-Hasaka oraz stała się integralną częścią Syrii, będącą pod pełną administracją Damaszku[29]. Również SDF ma zostać wcielony do struktur syryjskiej armii. Dodatkowo 3 lutego 2026 r. Ahmad asz-Szara spotkał się w pałacu prezydenckim z przedstawicielami Kurdyjskiej Rady Narodowej, gdzie zapewniał, że Kurdowie będą podlegać ochronie państwowej w zakresie przestrzegania praw mniejszości etnicznych zagwarantowanych konstytucyjnie[30]. Nie ulega jednak wątpliwości, że porażka SDF jest całkowita. Utrata wsparcia amerykańskiego, redukcja terytorialna o 80%, przegrana w walkach z siłami rządowymi i ostateczne przekształcenie autonomii w syryjską prowincję potwierdzają klęskę Kurdów. Wydarzenie to można uznać za sukces współpracy Turcji i Syrii, ponieważ ograniczono zagrożenie związane z kurdyjskimi dążeniami do stworzenia własnego państwa, które zakłócały wspólną wizję porządku w regionie. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że wydarzenia mające miejsce na przełomie stycznia i lutego przyczyniły się także do umocnienia pozycji rządu centralnego w Damaszku, który dzięki zwycięstwie w starciach z ludnością kurdyjską przywrócił integralność terytorialną i zlikwidował ognisko potencjalnych konfliktów w przyszłości.     

Wyzwania i zagrożenia w strategii Turcji wobec Syrii

Głównym celem polityki Turcji względem Syrii jest maksymalizacja własnych korzyści. Poprzez wspieranie ugrupowania islamistycznego Ankara pozyskała dla siebie nowego sojusznika, a w przyszłości będzie dążyć do zatrzymania Damaszku w swojej strefie wpływów. Tym samym prezydent Erdoğan realizuje ideę neoosmanizmu, która zakłada zwiększenie tureckiej potęgi w regionie Bliskiego Wschodu poprzez m.in. poszerzanie swojej strefy wpływów o mniejsze państwa tego obszaru. Na drodze ku spełnieniu tych zamiarów istnieje jednak szereg wyzwań, które mogą przeważyć na niekorzyść strony tureckiej. Przeszkody te mają charakter polityczny, gospodarczy i wojskowy.

Kluczowym narzędziem w długoterminowym planie zachowania Syrii w orbicie Turcji jest zacieśnianie więzów jednostronnej zależności i ograniczenie ambicji politycznych Damaszku. Gdy HTS prowadził wojnę partyzancką z reżimem al-Asada, to właśnie wsparcie Ankary umożliwiło temu ugrupowaniu zwycięstwo. Choć Turcja dążyła do szybkiego uznania nowego rządu asz-Szary na arenie międzynarodowej, jego pełne usamodzielnienie może przynieść negatywne konsekwencje dla tureckiej dyplomacji na Bliskim Wschodzie. Istnieje możliwość reorientacji Syrii przeciwko Turcji, gdy otrzyma ona dostatecznie duże wsparcie międzynarodowe i uniezależni się politycznie od swojego dawnego sponsora. Należy pamiętać, że analogiczna sytuacja miała miejsce w pierwszych latach rządów AKP, kiedy oba państwa utrzymywały dobre relacje sąsiedzkie. Wtedy jednak Ankara postąpiła oportunistycznie i wykorzystała osłabienie syryjskiej partii Baas, wspierając bardziej sprzyjające jej ugrupowanie islamistyczne.

Aktorzy rywalizujący z Turcją o wpływy w Syrii

Władze porewolucyjnej Syrii, starając się pozyskać jak najszerszą pomoc z zagranicy, zacieśniają relacje zarówno z mocarstwami regionalnymi, jak i globalnymi potęgami. Przykładem tego są bliskie stosunki z USA i Unią Europejską. Celem dwóch spotkań syryjskiego prezydenta z Donaldem Trumpem było przede wszystkim zniesienie sankcji nałożonych na Syrię oraz wyjście z gospodarczej izolacji. Ponadto były lider HTS gościł delegację Komisji Europejskiej (KE) na czele z Ursulą von der Leyen w Damaszku 9 stycznia 2026 r. Podczas rozmowy delegaci unijni zapowiedzieli chęć rozpoczęcia nowego etapu we wzajemnych stosunkach, czym zainicjowali dialog strategiczny i odblokowanie europejskiego rynku dla strony syryjskiej[31]. Dodatkowo przewodnicząca KE poinformowała o wysłaniu pakietu pomocowego dla Syrii na lata 2026-2027 w wysokości 620 milionów euro – środki mają zostać przeznaczone na odbudowę gospodarki kraju.

Warto zaznaczyć, że kraje takie jak Federacja Rosyjska czy Chińska Republika Ludowa również dążą do zwiększenia swoich wpływów w Syrii. Moskwa od czasów Hafeza al-Asada uznana była za kluczowego partnera, o czym świadczyła obecność wojskowa w bazie w Tartus. Przegrana alawitów w 2024 r. oraz koncentracja Kremla na wojnie z Ukrainą ograniczają zdolności odbudowy rosyjskich interesów w Syrii. W grudniu 2025 r. Asaad al-Shaibani spotkał się z Siergiejem Ławrowem w celu normalizacji stosunków z rządem asz-Szary[32].  Z kolei strona chińska wyraziła chęć zbliżenia się w relacjach z Damaszkiem[33]. ChRL stopniowo otwiera się na nowy syryjski rząd, co podkreśla chociażby wizyta ministra spraw zagranicznych Syrii w Pekinie w listopadzie 2025 r. Władze chińskie zainteresowane są przede wszystkim projektami odbudowy gospodarczej, które mają wzmocnić działalność Inicjatywy Pasa i Szlaku[34].

Z perspektywy Turcji zbliżenie syryjsko-saudyjskie stanowi zagrożenie dla jej dotychczasowej polityki bliskowschodniej, gdyż umożliwiłoby ono Damaszkowi porzucenie współpracy z Ankarą na rzecz innego mocarstwa lokalnego. Arabia Saudyjska jest poważnym rywalem regionalnym strony tureckiej, co wynika przede wszystkim z odmiennych wizji ładu politycznego i postrzegania siebie jako naturalnego lidera świata muzułmańskiego ze względu na kontrolę nad świętymi miejscami, jakimi są Mekka i Medyna. Królestwo Saudów posiada też duże zasoby ropy naftowej oraz jest jednym z najważniejszych partnerów USA. Z tureckiego punktu widzenia częstotliwość wzajemnych wizyt polityków syryjskich i saudyjskich oraz tempo, w jakim ich stosunki ulegają zacieśnieniu, są alarmujące[35]. Zasoby finansowe Rijadu mogą przewyższyć pomoc udzielaną przez Turcję, co zwiększa możliwość zmiany kursu w dotychczasowej strategii układów sojuszniczych Syrii.

Problemy gospodarcze Turcji jako wyzwanie dla wpływów w Syrii

Prezydent Erdoğan poprzez ogłaszanie licznych pakietów ukierunkowanych na odbudowę syryjskiej gospodarki prezentuje swój kraj jako humanitarny i zdolny do niesienia pomocy potrzebującym. Realizacja tej ambitnej wizji może okazać się niemożliwa ze względu na zły stan tureckiej ekonomii, która od czasów pandemii Covid-19 boryka się z problemami. Zasadniczym czynnikiem hamującym rozwój kapitału Turcji jest wysoka inflacja, która w styczniu 2026 r. wyniosła 30,7% w skali roku oraz 4,84% w skali miesiąca[36]. Oznacza to, że słabość tureckiej waluty skutecznie uniemożliwia gromadzenie oszczędności w lirach oraz zmusza konsumentów do inwestowania w dewizy dolarowe i euro. Należy jednak zauważyć, że stopa inflacji w tym kraju ulega tendencjom spadkowym od 2022 r., obniżając się z poziomu 72,3%[37]. Co więcej, złoto, będące tradycyjną formą mrożenia aktywów finansowych, w styczniu 2026 r. osiągnęło historycznie rekordową wartość przekraczającą 230 000 lir za 1 uncję[38]. Zadłużenie Turcji to kolejny element, który może negatywnie wpłynąć na możliwość inwestowania w odbudowę Syrii – dług publiczny w trzecim kwartale 2025 r. wyniósł 316 miliardów dolarów[39]. Wszystkie te kwestie mogą zadecydować o powodzeniu realizacji ambitnych celów Ankary wobec Syrii.

Ekspansja Izraela jako zagrożenie dla tureckich wpływów w Syrii

Najpoważniejszym wyzwaniem, z jakim musi się zmierzyć Turcja przy zacieśnianiu stosunków z Syrią, jest ekspansja terytorialna Izraela. Tel-Awiw od 7 października 2023 r. wykorzystuje twardą siłę do zmiany status quo na Bliskim Wschodzie. Poza interwencją w Strefie Gazy Izrael zaatakował terytoria Iranu, Libanu i Syrii. Premier Benjamin Netanjahu wykorzystał słabość państwa syryjskiego po upadku rządów Baszara al-Asada i dokonał inwazji zbrojnej. W ramach operacji pod kryptonimem „Strzała Baszanu” izraelskie wojsko zajęło strefę zdemilitaryzowaną, sąsiadującą z okupowanymi od 1967 r. Wzgórzami Golan[40]. Warto zauważyć, że w ramach tej interwencji lotnictwo Izraela rozpoczęło serię nalotów wymierzonych zarówno w syryjskie obiekty o przeznaczeniu wojskowym, jak i w cywilne części miast[41].

Tel-Awiw dąży do destabilizacji Syrii w celu podporządkowania obszarów, do których rości sobie prawo zgodnie z ideą Wielkiego Izraela. Koncepcja ta zakłada aneksję przez Państwo Izrael części terytoriów administrowanych przez Amman, Bejrut, Damaszek i Kair, a także inkorporację Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu[42]. Ta imperialistyczna doktryna stoi w sprzeczności z turecką polityką na Bliskim Wschodzie i stanowi wyzwanie dla decydentów w Ankarze, których stosunki z Izraelem pozostają napięte już od 2009 r. Co więcej, kraje te uznaje się za regionalnych rywali, a ich interakcje zwykle sprowadzają się do gróźb użycia przemocy lub oskarżeń o terroryzm – prezydent Erdoğan wielokrotnie użył określenia państwo terrorystyczne wobec strony izraelskiej[43]. Podważanie integralności terytorialnej Syrii przez Tel-Awiw oraz dokonywanie licznych operacji wojskowych wykracza obecnie poza tureckie możliwości reagowania, w związku z czym aktualnie nie przewiduje się rozpoczęcia wspólnych działań obronnych Damaszku i Ankary. Gdyby jednak doszło do konfrontacji sojuszu turecko-syryjskiego z Izraelem, zagroziłoby to rozłamem w NATO. Wynika to z wielostronnych zobowiązań USA, które z jednej strony są strategicznym partnerem Tel-Awiwu, lecz z drugiej zobligowane są do obrony terytoriów wszystkich członków organizacji na mocy art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego[44].

Wnioski

Jak można zauważyć, Turcja od 8 grudnia 2024 r. jest aktywnie zaangażowana w sprawy Syrii. Ankara zacieśnia swoją współpracę z Damaszkiem poprzez korzystne umowy handlowe, pomoc w odbudowie gospodarczej, partnerstwo energetyczne i koordynację rozwoju syryjskich sił zbrojnych, udziela także szerokiego wsparcia dyplomatycznego nowej władzy. Prezydent Erdoğan wykorzystuje w tej strategii również swoich regionalnych sojuszników, takich jak Azerbejdżan i Katar. Zadaniem tych zabiegów jest bilateralne zbliżenie z Syrią i utrzymywanie pogłębionych kontaktów politycznych.

Dzięki wspólnym działaniom turecko-syryjskim aspiracje separatystyczne Kurdów zostały stłumione. Państwa te całkowicie podporządkowały sobie obszar Rożawy, który w obliczu międzynarodowej izolacji i przegranej w walkach z siłami rządowymi został zredukowany do statusu prowincji. Także kurdyjskie jednostki zbrojne w postaci SDF stały się integralną częścią syryjskiej armii – w ten sposób Turcja skutecznie odcięła zaplecze PKK, która jest uznana w tym państwie za organizację terrorystyczną. Neutralizacja zagrożenia w postaci kurdyjskiego ruchu wyzwoleńczego jest sukcesem tureckiej polityki na Bliskim Wschodzie.

W planach przedstawicieli AKP związanych ze zdominowania Syrii w sferze gospodarczej i politycznej istnieje jednak wiele przeszkód. Przede wszystkim ambicje prezydenta Ahmada asz-Szary koncentrują się na uzyskaniu szerokiego poparcia na arenie międzynarodowej, co może przełożyć się na minimalizację roli Turcji w tym kraju. Zbliżenie w stosunkach z globalnymi potęgami, jak np. USA i UE, daje Damaszkowi większą swobodę w wyborze partnerów do współpracy. Zacieśnianie więzi z Arabią Saudyjską, regionalnym konkurentem Ankary, stwarza ryzyko oddalenia się strony syryjskiej od swojego północnego sąsiada. Co więcej, głęboki kryzys ekonomiczny w Turcji ogranicza zdolności zwiększenia nakładów kapitału przeznaczonego na rekonstrukcję Syrii oraz negatywnie wpływa na ekspansję tureckich przedsiębiorstw na syryjskim rynku.

Największym zagrożeniem z perspektywy sojuszu turecko-syryjskiego jest pełnoskalowa inwazja Izraela. Państwo to bowiem zagraża Damaszkowi używając siły militarnej, dokonując licznych nalotów i operacji wojskowych. Potencjalna destabilizacja i dezintegracja Syrii w wyniku działań zbrojnych ze strony izraelskiej może okazać się wstrząsem dla obecnej polityki bliskowschodniej Ankary. Wejście w otwartą konfrontację z Tel-Awiwem poskutkowałoby nie tylko pogrążeniem całego regionu w wyniszczającym konflikcie, ale także zaangażowaniem się w niego Waszyngtonu.

Głębokie poparcie Turcji dla HTS, udzielane zarówno w trakcie wojny domowej, jak i po jej zakończeniu, motywowane jest pobudkami neoimperialnymi. Należy pamiętać, że pomoc AKP nie jest bezinteresowna, a tureccy decydenci liczą na pozostanie Syrii w ich zasięgu. Stworzenie wiernego wasala w Damaszku umożliwiłoby stronie tureckiej na poszerzanie swojej strefy wpływów oraz podniosłoby status Ankary w skali globalnej. Strategia ta wpisuje się w doktrynę neoosmanizmu, która determinuje postawę Turcji w polityce międzynarodowej.

[1] Turkey (Türkiye), the PKK, and U.S. Involvement: Chronology, Congress.gov, 01.10.2025, https://www.congress.gov/crs-product/IF11380, (dostęp: 09.03.2026 r.); Statement by the Spokesperson on the latest PKK attacks in South-East Turkey, European Union External Action, 11.08.2016, https://www.eeas.europa.eu/node/8573_en, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[2] Türkiye, Suriye’nin Halep kentindeki Başkonsolosluğu’nu yeniden açtı (Bosna Hersek), Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 20.01.2025, https://www.iletisim.gov.tr/english/dis_basinda_turkiye/detay/turkiye-reopens-its-consulate-general-in-aleppo-syria-bosnia-and-herzegovina, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[3] M. Enes Enes Çallı, Turkish President Erdogan receives foreign minister of Syria's new administration for talks, Anadolu Ajansı,  15.02.205, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/turkish-president-erdogan-receives-foreign-minister-of-syrias-new-administration-for-talks/3451410, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[4] S. al-Ahmed, S. Faranjieh, Will Syria join the Global Coalition to Defeat ISIS?, Middle East Institute, 27.10.2025, https://mei.edu/publication/will-syria-join-global-coalition-defeat-isis/, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[5] Şam düştü, çimento hisseleri tavan oldu: Borsa İstanbul'da 'Suriye' hareketliliği, Ekonomim, 09.12.2024, https://www.ekonomim.com/finans/haberler/borsa/borsa-haftaya-yukselisle-basladi-haberi-785201, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[6] N. Kalle, Analysis: Turkey seeks dominant role in rebuilding Syria amid greater regional ambitions, BBC, 21.08.2025, https://monitoring.bbc.co.uk/product/b0004e5s, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[7] Türkiye'den Suriye'ye ilk doğalgaz akışı başladı, Bloomberght, 02.08.2025, https://www.bloomberght.com/turkiyeden-suriyeye-ilk-dogalgaz-akisi-basladi-3754076, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[8] R. Ziaei, Feasibility of Reviving the Qatar-Syria-Turkey Gas Pipeline Project After the Fall of Bashar al-Assad, Institute for Political and International Studies, 28.12.2024, https://www.ipis.ir/en/newsview/761478/feasibility-of-reviving-the-qatar-syria-turkey-gas-pipeline-project-after-the-fall-of-bashar-al-assad, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[9] Turkish firms move to help restore Syria infrastructure, advance trade, Daily Sabah, 11.07.2025, https://www.dailysabah.com/business/economy/turkish-firms-move-to-help-restore-syria-infrastructure-advance-trade, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[10] G. Yilmaz, M. Avcioğlu, Turkish Airlines to resume flights to Aleppo, Syria, AA, 28.07.2025, https://www.aa.com.tr/en/turkiye/turkish-airlines-to-resume-flights-to-aleppo-syria/3644609, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[11] Turkish firms see big opportunities in Syria amid sanctions relief, DS, 01.06.2025, https://www.dailysabah.com/business/economy/turkish-firms-see-big-opportunities-in-syria-amid-sanctions-relief, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[12] About Ziraat Bank, Ziraat Bank, https://www.ziraatbank.com.tr/sitepages/interaktifraporlar/2024/en/ziraat-bank-at-a-glance/about-ziraat-bank.html, (dostęp: 08.03.2026 r.).

[13] Mniejszość alawicka w Syrii od początku panowania dynastii Asadów związana była z siłami lojalistycznymi. Wynikało to przede wszystkim z nieufności rządu w Damaszku do pozostałych grup religijnych w kraju oraz z faktu pochodzenia rodziny Hafiza al-Asada. Alawici obejmowali wysokie pozycje w strukturach administracji państwowej, w tym w wojsku. Nadreprezentacja społeczności alawickiej w tych sferach była też niezgodna z procentem jaki stanowili oni w syryjskim społeczeństwie. S. Dagher, Assad or we burn the country, Back Bay Books, Nowy Jork, 2019 r., J. Salhani, Syria’s challenges to rebuild its armed forces, Al Jazeera, 4.01.2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/1/4/syrias-challenges-to-rebuild-its-armed-forces, dostęp: (08.03.2026 r.); P. Vacher, Turkey’s Lingering Influence in Syria’s New Army, New Lines Magazine, 02.02.2026, https://newlinesmag.com/reportage/turkeys-lingering-influence-in-syrias-new-army/, (dostęp: 08.03.2026 r.).

[14] The Turkish Role in Rebuilding Syria’s Military and Security Capabilities, Emirates Policy Center, 30.12.2025, https://epc.ae/en/details/featured/the-turkish-role-in-rebuilding-syria-s-military-and-security-capabilities, (dostęp: 08.02.2026 r.).

[15] C. Sacher, Kurds vs. Syrian government troops: What you need to know, Deutche Welle, 20.01.2026, https://www.dw.com/en/kurds-vs-syrian-government-troops-what-you-need-to-know/a-75580975, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[16] J. Daher, The Kurds and the Syrian revolutionary proces, Tempest, 03.03.2026, https://tempestmag.org/2026/03/the-kurds-and-the-syrian-revolutionary-process/, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[17] D. Butler, E. Toksabay, Kurdish PKK ends 40-year Turkey insurgency, bringing hope of regional stability, Reuters, 12.05.2025, https://www.reuters.com/world/middle-east/kurdish-pkk-dissolves-after-decades-struggle-with-turkey-news-agency-close-2025-05-12/, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[18] Turkiye threatens military action against Kurdish forces in Syria, AJ, 08.01.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/1/8/turkiye-threatens-military-action-against-kurdish-forces-in-syria, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[19] Syria merges Kurdish-led Syrian Democratic Forces into state institutions, AJ, 10.03.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/3/10/syria-merges-kurdish-led-syrian-democratic-forces-into-state-institutions, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[20] L. Doucet, Trump's meeting with Sharaa, unthinkable just months ago, boosts Syrians' hopes, BBC, 14.05.2025, https://www.bbc.com/news/articles/c9dqp842nl8o, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[21] Trump hosts Syria’s al-Sharaa at White House as US extends sanctions relief, AJ, 10.11.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/11/10/ahmed-al-sharaa-meets-trump-as-us-extends-syria-sanctions-relief, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[22] A. Kayserilioğlu, After Rojava, New Left Review, 06.02.2026 r., https://newleftreview.org/sidecar/posts/after-rojava, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[23] T. Wilson, Last Kurdish forces leave Aleppo after ceasefire deal reached, BBC, 11.01.2026,  https://www.bbc.com/news/articles/cx2p84xleg2o, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[24] Syria's SDF to withdraw from east of Aleppo, redeploy east of Euphrates, SDF head says, Reuters, 16.01.2026, https://www.reuters.com/world/middle-east/syrias-sdf-withdraw-east-aleppo-redeploy-east-euphrates-sdf-head-says-2026-01-16/, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[25] Syrian army moves to retake strategic Tishrin Dam from YPG militants, DS, 19.01.2026, https://www.dailysabah.com/politics/syrian-army-moves-to-retake-strategic-tishrin-dam-from-ypg-militants/news, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[26] E. Ward, A.J. Rubin, C. Goldbaum, E. Schmitt, U.S. Shifts Away From Kurdish-Led Forces in Fight Against ISIS, The New York Times, 20.01.2026, https://www.nytimes.com/2026/01/20/world/middleeast/syria-isis-camp-al-hol-kurds.html, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[27] Turkey says Syria ceasefire should continue during Islamic State detainee transfers to Iraq, Turkish Minute, 23.01.2026, https://www.turkishminute.com/2026/01/23/turkey-says-syria-ceasefire-should-continue-during-islamic-state-detainee-transfers-to-iraq/, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[28] Turkey to repatriate its nationals among fighters transferred from Syria, Middle East Online, 24.02.2026, https://middle-east-online.com/en/turkey-repatriate-its-nationals-among-fighters-transferred-syria, (dostęp: 09.03.2026 r.).

[29] M. Gebeily, J. Choukeir, Syrian government, Kurds agree integration deal, US hails 'historic milestone', Reuters, 30.01.2026, https://www.reuters.com/world/middle-east/syrian-kurdish-led-sdf-agree-ceasefire-phased-integration-deal-with-government-2026-01-30/, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[30] President al-Sharaa meets Kurdish National Council delegation in Damascus, Syrian Arab News Agency, 03.02.2026, https://sana.sy/en/syria/2294076/, (dostęp: 09.02.2026 r.).

[31] President von der Leyen travels to the Middle East promoting cooperation, prosperity and stability in the region, European Comission, 09.01.2026, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ac_26_68, (dostęp: 10.02.2026 r.).

[32] K. Doyle, Syria-Russia ties entering ‘new stage’ as foreign ministers meet in Moscow,  AJ, 24.12.2025 r., https://www.aljazeera.com/news/2025/12/24/syria-ministers-discuss-military-cooperation-with-putin-in-russia-report, (dostęp: 21.03.2026 r.).

[33] K. Alam, A year after Assad's fall, China takes first tentative steps into Syria affairs, TRT World, 25.12.2025 r., https://www.trtworld.com/article/87de9ad24ea4, (dostęp: 21.03.2026 r.).

[34] Projekt Inicjatywy Pasa i Szlaku jest międzynarodową inwestycją ChRL, która zakłada tworzenie globalnych łańcuchów dostaw ze sprawną infrastrukturą. R. ul-Khaliq, B. Yilmaz, China’s top diplomat Wang hosts Syrian foreign minister in Beijing, AA., 17.11.2025 r., https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/china-s-top-diplomat-wang-hosts-syrian-foreign-minister-in-beijing/3745624, (dostep: 21.03.2026 r.).

[35] Syria’s President al-Sharaa meets Saudi Arabia’s MBS in first foreign trip, AJ, 02.02.2026, https://www.aljazeera.com/news/2025/2/2/syrias-president-al-sharaa-meets-saudi-arabias-mbs-in-first-foreign-trip, (dostęp: 10.02.2026 r.).

[36] Turkish inflation brings an upside surprise in January, ING, 03.02.2026, https://think.ing.com/snaps/upside-surprise-in-january-inflation/, (dostęp: 10.02.2026 r.).

[37] Inflation, consumer prices (annual %) – Turkiye, World Bank Group, https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=TR, (dostęp: 10.02.2026 r.)

[38] Gold Price in Turkish Lira – Türkiye, Gold Broker, https://goldbroker.com/charts/gold-price/try#historical-chart, (dostęp: 10.02.2026 r.).

[39] Public Net Debt Stocks Statistics, Türkiye Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı, 31.12.2025, https://en.hmb.gov.tr/public-finance, (dostęp: 10.02.2026 r.).

[40] Nazwa operacji nawiązuje do biblijnego określenia regionu Południowej Syrii; Z. Khalil, Israel uses biblical name for its operation to destroy Syrian army capabilities, AA, 11.12.2024, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/israel-uses-biblical-name-for-its-operation-to-destroy-syrian-army-capabilities/3421133, (dostęp: 11.02.2026 r.).

[41] Syria calls Israeli incursion, strikes that killed 13 a ‘war crime’, AJ, 28.11.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/11/28/israeli-forces-syrians-clash-in-damascus-countryside-casualties-reported, (dostęp: 11.02.2026 r.).

[42] Arab, Islamic countries condemn Netanyahu’s ‘Greater Israel’ remark, AJ, 16.08.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/8/16/arab-islamic-countries-condemn-netanyahus-greater-israel-remark#:~:text=The%20“Greater%20Israel”%20concept%20supported,in%20the%20occupied%20West%20Bank, (dostęp: 11.02.2026 r.).

[43] Erdoğan calls Israel a “terrorist state” that “feeds on the blood of innocents”, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 19.03.2025, https://www.iletisim.gov.tr/english/dis_basinda_turkiye/detay/erdogan-calls-israel-a-terrorist-state-that-feeds-on-the-blood-of-innocents-spain, (dostęp: 11.02.2026 r.).

[44] The North Atlantic Treaty, North Atlantic Treaty Organisation, 04.04.1949, https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/1949/04/04/the-north-atlantic-treaty, (dostęp: 11.02.2026 r.)